Ein norsklærar vender attende

Dette har hendt: Eg har vore på mitt livs eventyr, og det er ikkje slutt enno. Det å få vera med på å bygga opp ein skule frå grunnen av har vore altoppslukande, og heilt fantastisk. Men det har ikkje vore mogleg å fordjupa seg i noko som helst anna. Difor har norsklærar Tveisme vore pensjonert, og dei store debattane som har vore kring norskfaget, har eg fulgt med eit halvt auga. Men no skal eg altså dyppa ei lita tå ned i norskfaget igjen. Eg skal dela ein påbyggsklasse med ein annan lærar, og er på den måten attende til utgangpunktet, der eg starta for snart 17 år sidan. Også fordi eg igjen skal få samarbeida med og læra av ein superdyktig kollega. Det treng eg, fire år utanfor faget er lenge. Mykje har hendt i faget også. Og då er vi ved poenget med dette innlegget. Eg treng hjelp til å forstå ein del av det som har føregått. Det som kjem vidare her, kjem nok til å høyrast ganske kritisk ut, kanskje til og med konservativt. (Gulp!) Men eg ynskjer ikkje først og fremst å kritisera, eg treng hjelp til å finna kjeldene, diskusjonane og det som har ført fram til den læreplanrevisjonen eg no sit med.

Det er lurer mest på, er endringa i sjangertermar. Borte er novelle, kåseri, artikkel og essay, inne er «kreative, informative og argumenterende tekster, utgreiinger, litterære tolkninger, drøftinger og andre resonnerende tekster»(vg 3 påbygg). Kva er grunngjevinga for dette? Eg reagerer særleg på inndelinga kreative, informative og argumenterande. For det første: Er det noko i vegen for at ein tekst kan vera alt dette? For det andre: Vil ikkje dette berre vera tildekkande, og føre til at ein lærar seier til eleven at «kreativ» tyder anten novelle, kåseri eller essay, og «informativ» tyder artikkel? Er meininga at elevane skal få større fridom til å eksperimentera? Men då må lærarar vera villige til å vera med på leiken. Eg meiner eksamensoppgåva som vart gjeven i hovudmål i år, der eleven skulle skriva ein kreativ tekst, var eit godt døme på at dette er tildekkande og forvirrande. Elevar valde forteljing eller novelle-sjangeren, og det viste seg å vera feil. Fordi oppgåva sa dei skulle reflektera. Men kva om elevane let ein hovudperson i ei novelle reflektera over tematikken i tekstane som var oppgitt? Er det framleis feil?

Så har eg nokre kommentarar til læreplanmåla for påbygg. Her er to ulike læreplanmål:

1. skrive kreative, informative og argumenterende tekster, utgreiinger, litterære tolkninger, drøftinger og andre resonnerende tekster på hovedmål og sidemål

2. skrive kreative, informative og resonnerende tekster, litterære tolkninger og retoriske analyser på hovedmål og sidemål med utgangspunkt i norskfaglige tekster

Kvifor er ikkje dette eitt mål? Ja, eg ser skilnaden, men det kan då umogleg vera meininga at elevane skriva informative tekstar som ikkje har utgangspunkt i norskfaglege tekstar, og informative tekstar som har det? Absurd blir det om ein seier det same om litterære tolkingar. Her må det ryddast.

Og sånn bortsett frå det, det skal bli herleg å koma i gang!

 

Nordahl Grieg vgs in Washington DC.

DSC_0093Last week, a group from my school attended the COSN conference in Washington DC. How on earth did that happen? I like to think that we made it happen, by being as true as possible to our vision and our goals.

We started Nordahl Grieg videregående skole in 2010. This year, Jan 2014, the pupils we brought to London and Paris in january, translated our vision into «Daring Minds Interacting» in English. They were not satisfied with our grown-up version from last year: «Bold minds in harmonius interaction», so they changed it. Just like that. I think this shows some very important qualities: The pupils feel like they own the vision. It’s theirs, so they want the best possible translation, a translation they can relate to. It matters to them how it is understood and recieved. And they wanted a more active English translation, to them, it is about something they do, the way they work, and think.

We have taken a socio-cultural view on pedagogy. We believe in working together to learn, and that it should be done not only among pupils, but also among teachers, among leaders, and across these levels: Pupil-teacher, pupil-leader, leader-teacher. It implies a willingness to share, and to be open to what others have to contribute. My privilege is tutoring pupils from different classes and programmes before they do presentations like the ones they did in DC last week. To see them collaborate, using technology in the best possible ways to interact, and how they become friends in a matter of minutes, is a treat. There are no primadonna-attitudes,and no prestige in having it their way, just a willingness to make the best possible result together. Is it just the way they are, or did we do something right? I am not quite sure. What I am sure of, is that we encourage it.

As a logical consequense of our pedagogy and vison, we have chosen to be very transparent about our work. We have a lot of visitors all the time, we travel, and we also use social media a lot. It can be challenging from time to time, when it is taken as «bragging» and thinking that we are better than everybody else. You are not supposed to be too proud and happy about your work, some people think. But we cannot pay attention to things like that, when it’s all about making the best possible school for our students. Connecting to the outside world is key to make the pupils understand that they are part of the world, and that what they do in school, how they choose to work, matters. They need these 21st century skills to take their place as the generation that will have to solve all the emerging problems we have left them with.

We are proud that we were invited to speak at the COSN conference. We are extremely proud of the way Andreas and Louise represented our pupils. They were amazing. We made some new friends, that we hope to work with and learn from in the future. We want to share and work together with the rest of the world, making the best possible education for the future.

Kva er god læring og kvar føregår det?

Det pågår ein ganske intens debatt i media om databruk i skulen. Lars Vavik gjorde koblinga mellom PISA-resultata og IKT-bruk i Dagbladet før jul, og sidan har fleire slengt seg på, seinast Eva Grinde i Dagens Næringsliv på fredag. I går publiserte Ingunn Kjøl Wiig, Henning Lund og Gunnar Hovde eit svar i Klassekampen, der dei gir konkrete døme på korleis god IKT-bruk kan skapa meirverdi i klasserommet. Eg vil gjerne gå litt bak debatten, og stilla nokre spørsmål om premissane for den. Kjernen i kritikken synest å vera distraksjon. Elevane forsvinn ut i sosiale medier og klarar ikkje å konsentrera seg om læringa. Læraren misser kontrollen. Men kva er eigentleg læring? Kvar føregår læring i 2014, når føregår det, og er det same som det alltid har vore? Vi veit ganske mykje om dette, både pedagogisk forskning og hjerneforskning har gitt mange svar.  I OECD-rapporten «The Nature of Learning: Using Research to Inspire Practise» (2010), som er ein metastudie der ein samlar ulike forskningsperspektiv og analyserer dei, kjem ein fram til sju ulike prinsipp for eit godt læringsmiljø, der alle sju må vera tilstades. Eg tilrår ein kikk på denne rapporten, og på oppfølgaren, Innovative Learning Environments (2013).
45983813The nature of learning cover 150
I 2014 føregår læring mange ulike stader. Teknologiutviklinga i samfunnet gjer at omgrep som «blended learning» og «informal learning» er mykje drøfta. Grensene mellom skule og heim, leik og læring er i oppløysing. Elevar kan kommunisera med kvarandre om lekser på ettermiddagstid, og også med læraren. OECD-rapporten opererer også med omgrepet «Horisontal Connectedness», som handlar om at læringsmiljøet på skulen opnar seg mot omverda, ein kommuniserer med andre skular,  næringsliv, foreldre. Alt dette vert enklare og meir umiddelbart ved hjelp av teknologien. For å ta ein døme: Elevar reiser på ein heilt vanleg ekskursjon til ei bedrift. Etterpå skriv dei rapportar. Dette er skule slik vi kjenner det. Men rapporten vert skriven i eit googledokument, og ein tilsett i bedrifta kjem inn i dokumentet og kommenterer. Til slutt har elevar og bedriftsleiaren eit Skypemøte der dei evaluerer prosjektet. Her har ein altså brukt teknologien til å kommunisere effektivt med omverda og gi meirverdi til eit læringsprosjekt.
OECD-rapporten slår fast at læring er grunnleggande sosialt. Vi lærer av og med kvarandre. Det tyder ikkje at ein aldri skal sitja aleine og konsentrera seg, men læring har alltid eit sosialt element. Her kan også teknologien gi store gevinstar. Elevar jobbar saman med ei oppgåve i eit googledokument. Dei hjelper kvarandre med dei ulike delane av oppgåva, i staden for å skriva kvar sin del og så lima i hop til slutt, kjenner alle ansvar. Læraren er også inne i dokumentet, og kan sjå kven som skriv kva, om nokon treng ekstra hjelp eller om ei gruppe ikkje ser ut til å fungere. Dette er kvardagen i mange norske skular.
Debattinnlegga eg refererte til synes å bygga på ein ide om eit isolert klasserom, med ein lærar som er den einaste kjelda til kunnskap – i tillegg til læreboka. Elevane sit og les eller høyrer etter. Slik lærer dei. Men dette er ikkje eit realistisk bilete av eit norsk klasserom i 2014, det er heller ikkje eit ønskeleg rom, om ein vel å ta læringsforskning alvorleg.
Er ikkje distraksjon eit problem? Jau, sjølvsagt. Det er det for oss alle i 2014. Magnus Sandberg skriv godt i Dagbladet om Howard Rheingolds bok «Net Smart» og det han kallar «Crap Detection». Rheingold viar faktisk heile det første kapitlet i boka til problematikken rundt det å stadig vera pålogga, og ikkje vera her og no i sitt eige liv. Skulen kan hjelpa elevane til å reflektera over dette. Det er fint m dagar som startar med t. d. konsentrasjonsøvingar eller stille lesing. Vi treng å ta kontroll over våre eigne liv, og vera medvitne om når vi gjer kva. Dersom ein tek teknologien ut av skulen, tek ein mange læringsarenaer bort frå elevane, og reduserer høva dei har til å samarbeida og vera kreative. Ferdigheiter OECD jobbar med å få inn i PISA-målingane. Eg berre nemner det.
Photo 23.01.14 20 47 48

Farvel 2013

Eg er litt trøytt. Eit eller anna lite virus har lurt seg inn i kroppen og lagar ugreie. Ingenting nytt der, jula er ei vanleg tid for sjukdom. Men eg var litt trøytt før dette viruset også. Trøytt på ein annan måte, litt mentalt trøytt. Det passar dårleg, alt mot slutten av veka skal eg vera klar til å legga strategi for korleis Nordahl Grieg vgs skal presentera seg hjå OECD og Unesco i Paris og på BETT i London. Eg burde brukt jula på å pløya to tjukke OECD-rapportar, det har eg ikkje gjort. Eg har strikka i staden. 

Eg har ein dårleg eigenskap (joda, eg har fleire, men no er den denne vi snakkar om). Eg ser lett vrangsida. Eg høyrer kritikken før den kjem, før nokon har tenkt han. Eit skeivt ord om det eg driv med, og eg høyrer ein heil tale. Ingen god eigenskap når eg har valt meg ein jobb der det er meininga å utfordre, tenke nytt og sjå samanhengar. Og no lurer eg på om eg gjer noko viktig i det heile tatt. Er det nøye om vi reiser til Paris med elevar og lærer om innovative læringsmiljø? Er det viktig å knyte kontaktar med skular i andre land? Og kva med Framtidskonferansen? Er det berre mykje arbeid som ikkje gir elevane det ekstra det skal? Og kvifor skal vi i det heile tatt styre sånn på? Kan vi ikkje berre administrere ein vidaregåande skule og nøye oss med det? Betyr det noko, sånn i den store samanhengen? 

Saka er vel at det kan eg ikkje heilt vite. Det er ikkje målbart, alt dette. Det må eg leva med. Eg må ta det vi får av kortsiktig effekt med meg, det er einskilde gledesutbrot frå elevar, takkebrev for Framtidskonferansen frå ei einskild mor, elevar som syner samarbeidsevner og refleksjon i praksis, lidenskaplege lærarar. Og så må eg halda fast på det forskning og flinke folk seier om det langsiktige. At det verkeleg er viktig med samarbeid og kreativitet i framtida. Og det eg trur så inderleg på sjølv, vi MÅ gi elevane forståing av at dei er viktige og at dei faktisk, heilt reelt, må redda verda. 

Lidenskapen eg kjenner for det eg gjer, trumfar som oftast denne andre stemma. Dessutan er eg ikkje aleine. Eg har utruleg gode kollegaer eg alltid kan stola på. Om eg skulle trenga det, dreg dei meg opp att.

Eg skal nok bli kvitt både stemmer og virus. Eg kjem meg opp at til 2014. Eg lovar. 

Tre år med forskarar på besøk

Det har vel aldri vore meir passande å oppsummera. Siste dag før ferien for meg, etter tre fullførte skuleår ved Nordahl Grieg vgs. Det er mange sider ved denne fantastiske prossessen som er verdt å blogga om. Eg tenkte eg skulle starta med ei lita oppsummering av samarbeidet vårt med universitet og høgskular, sidan det har vore eit av mine arbeidsområde desse åra. I utviklingsplanen vår står det:

Vi skal være ledende innenfor teknologi og forskningsbasert undervisning. Gjennom våre samarbeidsavtaler med UiB, VilVite-senteret og NHO,
skal våre elever få oppleve tett kontakt med forskningsmiljøer og miljøer der forskning blir anvendt. Elevene skal få prøve ut forskningsmetodikk
i arbeidet sitt, og bli presentert for spennende, aktuelle problemstillinger. Vi vil ha et særlig fokus på realfag og teknologi, men også andre
forskningsområder skal trekkes inn i skolen.

Kva har vi så gjort, heilt konkret? La meg starta med det største samarbeidet, det som heilt klart har kome elevane våre mest til gode; samarbeidet med Universitet i Bergen. Og då særskilt samarbeidet med Matematisk-Naturvitskapleg fakultet og VilVite-senteret. Gjennom innsatsen til doktor i fysikk, Arve Aksnes, som har hatt ei delt stilling mellom NGV, UiB og VilVite i desse åra, og stor velvilje frå både fakultets- og senterleiing, har elevane våre fått besøk av ca 100 realfagsforskarar og studentar på tre år. Nokre har hatt førelesing om forskinga si, eit glitrande døme er Trygve Buanes som prata om funna i Cern med elevane berre 6 dagar etter at dei var offentleggjort. Andre har hatt stands og workshops på fagmesser og på Framtidskonferansen. VilVite har opna dørene for oss for forsøk i fleire ulike realfag. Elevar har besøkt spennande fagmiljø v UiB. Glede og inspirasjon kan ikkje målast. Men vi har hatt stabile tal på over 60% av elevane som vel realfagsfordjuping på Vg2 og Vg3. No blir det spennande å sjå kor mange av desse som går vidare med realfagsstudium.

Men vi har også hatt mange besøk av forskarar frå andre fakultet ved UiB, særleg under Framtidskonferansen. Frank Aarebrot, Jan Fritjof Bernt, Jill Walker Rettberg, Lars Nyre, Tom Adamsen, Kristian A Bjørkelo og Cathrine Bjorvatn har alle levert glimrande bidrag om alt frå digital kultur til genforskning.

Det siste året har Helse- og oppvekstfag fått i stand eit samarbeid med Haukeland universitetssjukehus der elevane som utdannar seg til helsefagarbeidar har fått følge mellom anna portørar og helsefagarbeidarar i deira arbeid på sjukehuset, og også fått førelesingar der ved legar og sjukepleiarar. Heilt uvurderleg!

Vi har heldigvis kunna gi litt tilbake til UiB. Vi er sjølvsagt partnarskule for lærarutdanninga. Og vil deltar også i eit særskilt realfagsparternskap innanfor dette. I tillegg tek vi i mot forskarar og masterstudentar som vil forska på oss, så langt vi kan klara. Vi deltek i Next-Tell, eit stort felleseuropeisk prosjekt om utvikling av teknologi for vurdering. Elevar og lærarar har jobba saman med Rolf Reber om example-wikiprosjektet hans. Elevar, lærarar og leiarar har stilt villig opp for intervju for masterstudentar i organisasjonsleiing, informasjonsteknologi og nordisk. Rekrutteringsprossessen vår med gruppeintervju blir også forska på ved UiB.

Andre forskingsmiljø vi har hatt kontakt med, anten det gjeld forsking på oss eller besøk av forskarar, har vore Høgskulen i Bergen, Høgskulen Stord/Haugesund og Universitetet i Oslo. Vi ser konturane av spennande samarbeid om IKT og læring, og om omsorgsteknologi. Men dette blir prosjekt i ein etablert skule som vi altså er frå hausten av. Eg trur ikkje det tyder at vi kjem til å stivne i forma. Og då er vi ved noko av kjerna med alt dette samarbeidet: Ved å utsetta oss for impulsar, for den nyaste forskninga, for dei beste hovuda, blir både lærarar og elevar utfordra og engasjerte. Vi må tenke nytt, vi må stille spørsmål, vi må alltid lære. Kan vi være nærare kjerneverksemda i ein skule enn det?

Connected Learners – løp og kjøp!

Ein aldri så liten premiere på bloggen i dag; første bokmelding nokonsinne! Grunnen til dette er eit heilt spesielt bokprosjekt: Connected Learners. A Step-by-Step Guide to Creating a Connected Classroom. Bak prosjektet står Ann Michaelsen, pedagogisk leiar og engelsklærar på Sandvika vgs. Men ho er ikkje aleine. Med seg har ho heile engelskklassen sin: 27 elevar er medforfattarar, og då snakkar vi reelle medforfattarar, med ansvar for heile kapittel og tekstar. Boka er skriven som ein del av engelskopplæringa i klassen. For ein strålande ide! Klassen har delt ei notatblokk i One Note, kvart kapittel har hatt ansvarlege redaktørar, dei har fordelt arbeidet og drive reell samskriving.

Heilt kort er dette ei innføringsbok i å ta i bruk sosiale medier og internett for læring i klassen. Det handlar om å lære saman, både i klasserommet og utover klasserommet sine grenser – å bli «connected» – for læring. Boka har mange målsetjingar, både interne og eksterne. For klassen har det vore ei oppdagingsreise i samarbeid, nye læringsmåtar og internett som læringsarena. Eg må seia at refleksjonane elevane gjer seg om kva dei tenkjer om læring etter bokprosjektet og kva dei tenkte før, er svært interessant lesnad. Ann sine tankar om det same fyller ut. Mange seier at elevar ikkje vil vera uten bøker, elevar ikkje vil lesa på skjerm, elevar ikkje vil ditt og datt. Og det er ofte riktig. Men kva veit dei om alternative former for læring? Kan ein venta noko anna frå elevar som er forma i eit tradisjonelt paradigme? Ann seier det viktige: Ein må snakka mykje og ofte om læring. Ein må visa kva som er mogleg, og la dei prøva. Mykje og lenge. Dette er ikkje gjort i ei handvending. «Grit» må til! Og altså: Då skjer det endring hjå elevane. Her er beviset.

Men bokprosjektet er sjølvsagt interessant for lesarane også. Eg trur det vil væra litt ulikt kva delar av boka ein finn mest interessant, alt etter kor langt ein er komen i å tenkja sosiale medier og ope nett i klasserommet. Eg er svak for elevane sine konkrete tilrådingar av programvare og nettsider. Her var det mykje å henta for meg, som reknar meg sjølv som ganske oppdatert! I det heile er det at boka er så konkret, den store styrken til prosjektet. Ann deler villig heilt konkrete opplegg for undervisning. Ein får rett og slett det tittelen lovar, «a Step-by-Step Guide». Ein kan starta omtrent på null og berre følga oppskrifta.

Eg håpar boka vil bli lesen, og gi inspirasjon til lærarar, lærarutdannarar og lærarstudentar. Eg håpar vi får sjå mange bokprosjekt framover – tenk å få laga eit skikkeleg produkt på denne måten! Ære være Ann som lever det ho lærer.

Den skuledebatten eg ynskjer meg

Denne veka skreiv Sjur Holsen ein kommentar i BT, der han kalla norsk skuledebatt provinsiell. Bakgrunnen var Khan Academy og dei utfordringane denne type nettskular gir. Sjur Holsen har heilt rett. Det er snart val, og vi skal diskutere karakterar frå 5. klasse og skulemat. Alle meiner noko om skule, også journalistar. Dei har jo gått der.

Eg meiner skulesystemet har rotna på rot. Det er ikkje eit norsk fenomen, det gjeld i alle land som har adoptert industrisamfunnet sin skulemodell frå 1800-talet og framover. Ein samlebandmodell for effektiv drift var løysinga for å kunna utdanna massane den gongen. Modellen har vi framleis: Alle på same alder på eit trinn, 30 elevar – 1 lærar, alle lærer det same samstundes, går like fort framover og tek eksamen samstundes. Og når modellen ikkje fungerer, lappar vi på han, med støtteundervisning, etc. Men vi er framleis inne i modellen – sjølv om vi freistar å stange mot rammene. Om nokon skulle tru at eg har tenkt alle desse kloke tankane heilt sjølv, så kan dei lesa Clayton Christensen si bok Disrupting Class, eller sjå Ken Robinson sitt fantastiske føredrag…. eller sjå Sugata Mitra sitt siste føredrag på TED.

Systemet har vore rote lenge. Men teknologiutviklinga tvingar oss til å sjå det. Og det går fort. Så er det ikkje berre berre å finne heilt andre måtar å drive skule på, sånn i ei handvending. Men mange prøver mykje interessant. Den amerikanske RISC-rørsla er eit døme. Ingen karakterar, ein går vidare når ein meistrar det ein driv med. OECD snakkar om «innovative learning enviroments», det er mykje kunnskap å hente der. 

Eg skulle ynskje Kunnskapsdepartementet ville ta dette alvorleg, og starte ein stor dialog om korleis skulen skal vera i framtida. Ein av mine kjepphestar er at då må vi snakka om læringssyn – og menneskesyn. For industrimodellen har gitt oss ein god del grums i bagasjen. Det er vanskeleg å få folk – både i og utanfor skulen, til å slutta å snakka om «sterke» og «svake» elevar. Eller «dei som VIL læra» og dei som ikkje vil. Sjølv om vi veit at systemet passar for visse typar, og ikkje for andre. Som misser sjølvrespekten og dett ut. På guteromma sit det ein stor gjeng av dei «som ikkje VIL», og samarbeider tett med andre, oppviser stor kreativitet og løyser ekstreme utfordringar – i dataspel. Er det nokon vi treng, så er det folk med slike ferdigheiter. Til dømes.

Så kjære Sjur Holsen, kjære Kristin Halvorsen, kan ikkje vi alle ta den verkeleg store debatten, både i aviser og politikardebattar? Kva treng vi å kunna i framtida? Og kva skule treng vi?