Underleggjering av teknologi -eit ansvar for skulen

Det byrjar å bli ei stund sidan eg starta å jobbe med feltet IKT i skulen. Det er vel snart ti år. Dei første åra handla mykje om å få lærarar til å ta i bruk datamaskin i klasserommet, og førebu dei på at elevane snart kom med ein bærbar PC kvar. Diskusjonane gjekk særleg på bruken av internett, og læraren sitt behov og ønske for å kontrollera elevane sin nettaktivitet. Andre utfordringar var rett og slett lærarane sin kompetanse i bruk av programvare og maskinvare. Det første temaet er forsåvidt framleis eit diskusjonstema, medan det har skjedd stor utvikling rundt det andre temaet. Der har diskusjonen utvikla seg til meir å dreia seg om, og etterlysa hjelp til, pedagogisk bruk av IKT i klasserommet. Som sjølvsagt igjen heng saman med elevane sin tilgang til internett. Eg har lenge ønska meg at diskusjonen kunne løfta seg litt opp og handla om kunnskapssyn og læringssyn, for det jo desse grunnleggande tankane kommunikasjonsrevolusjonen utfordrar oss på, for å seia det mildt, rettare er det vel å snakka om eit paradigmeskifte, slik June Breivik til dømes ofte gjer. Svært ofte er problematiseringar rundt ikt i skulen knytt til teknologien flytta inn i det eksisterande paradigmet. Vel. Somme meiner alt går for seint, det meiner vel eg også ofte, men eg tenkjer samstundes at det er fordi endringane er så grunnleggande, samstundes som utdanningsinstitusjonane har same strukturar som før.

Eg hugsar at eg ofte tenkte og sa i diskusjonar dei første åra, at teknologien kom til å bli transparent, og då kom alt til å bli lettare. Det har jo forsåvidt blitt slik, på svært mange felt i samfunnet. Vi tenkjer ikkje så mykje over teknologien bak at vi betaler med eit plastkort, brukar smarttelefon til å betala på bussen, sjekkar Facebook. Heller ikkje at vi nyttar et samarbeidsdokument i ein skuletime. Vi har svært mange val, og vi vel det vi meiner er best for det vi vil oppnå. For ein god del lærarar er det blitt slik at elevens tilgang til kommunikasjonsteknologi er ein grunnleggande premiss i alt dei gjer av planlegging, klasseromsaktivitet, vurdering. Uten at dei kvar gong må minna seg sjølv på at slik er det. Ikkje alle har det slik, men mange.

Det er positivt at IKT blir integrert og ein naturleg del av skulen. Men det kan bli for naturleg og for lett. Teknologien kan bli for transparent. Eg trur at i 2016, må vi i mykje høgare grad bestreba oss på å underleggjera teknologien. Elevane som startar i vgs i år, er fødde i 2000. Dei har aldri levd utan internett-tilgang. Dei var seks år det året eg kom på Facebook.  Dei har vokse opp i ei utvikling der alle grensesnitt er blitt enklare og enklare å meistra, fleire og fleire tenester er integrerte med kvarandre, og fleire og fleire delar av samfunnet er teknologidominerte. Og alt er veldig enkelt, særlig for denne generasjonen. Vi må få dei til å undra seg over det som skjer. Her er nokre tema eg meiner er særdeles viktige for skulen framover:

  • Kunnskap om programmering, om korleis datateknologi fungerer.Også om korleis internett faktisk fungerer – prøv å forklara det for deg sjølv! Dette handlar om å bli subjekt og ikkje berre objekt for teknologien. Om å kunna skapa og ikkje berre bli manipulert (ja, det blir vi heile tida, alle). Og ja, det er underleggjering. Kva skjer eigentleg når du skriv ei statusoppdatering på Facebook?
  • Kunnskap om overvakingssamfunnet og det vi kallar tingenes internett. Grundig kunnskap. Kva informasjon finnes der ute om deg? Kva kan det brukast til? Er det noko gale i at ein no kan kjøpa tannkost til ungane som rapporterer til foreldrene si maskin om dei har pussa, og kor grundig dei har pussa?  Er det ikkje berre fint at din helseinfo kan bli tilgjengeleg for den som sit i den andre enden med ein gong du ringer nødnummeret? Det handlar om kritisk tenking rundt desse temaa.
  • Kunnskap om kunstig intelligens og kva konsekvensar utviklinga vil få for framtidas arbeidsliv. Og framtidas liv i det heile. Kobla med andre trendar vi ser for framtida, sjølvsagt. Korleis heng dette til dømes saman med migrasjon? Og klimaendringar? Dersom ein ikkje er budd på masseoppseiingar som følge av robotutvikling, kva konsekvensar kan det få. Massearbeidsløyse i Europa kombinert med store folkemassar på vandring frå endå verre scenario som krig, tørke, ekstrem fattigdom, kan det koma til å bli eit realistisk bilete?

Desse temaa kan elevane (og vi andre) berre koma inn i ved bruk av teknologi. Symjeundervisning på land er ikkje spesielt effektivt. Nokon diskuterer om læraren held på å bli overflødig. Eller om det berre er «teknologane» som skal jobba i skulen. Eg vil seia at vi treng topp lærarar som er villige til å halda seg oppdaterte på fagfelta sine – og dei er ikkje teknologifrie! Kan vi ha samfunnsfagslærarar som ikkje er interesserte i å oppdatera seg på dei to siste felta over, til dømes? Eg meiner nei.

Dette heng også saman med mantraet om teknologien som «berre verktøy», som den same June Breivik skriv godt om her. Vi har ei rekkje teknologiske verktøy for handa, det er rett, men bruken av dei impliserer så mykje meir for skulen enn det eit klasserom med berre tradisjonell teknologi gjorde. Vi treng ein skule der elevane får ta i bruk all tilgjengeleg teknologi samstundes som den same teknologien og teknologiutviklinga blir problematisert – eller underleggjort, som eg tykkjer er eit godt begrep for dette.

 

Kva er god læring og kvar føregår det?

Det pågår ein ganske intens debatt i media om databruk i skulen. Lars Vavik gjorde koblinga mellom PISA-resultata og IKT-bruk i Dagbladet før jul, og sidan har fleire slengt seg på, seinast Eva Grinde i Dagens Næringsliv på fredag. I går publiserte Ingunn Kjøl Wiig, Henning Lund og Gunnar Hovde eit svar i Klassekampen, der dei gir konkrete døme på korleis god IKT-bruk kan skapa meirverdi i klasserommet. Eg vil gjerne gå litt bak debatten, og stilla nokre spørsmål om premissane for den. Kjernen i kritikken synest å vera distraksjon. Elevane forsvinn ut i sosiale medier og klarar ikkje å konsentrera seg om læringa. Læraren misser kontrollen. Men kva er eigentleg læring? Kvar føregår læring i 2014, når føregår det, og er det same som det alltid har vore? Vi veit ganske mykje om dette, både pedagogisk forskning og hjerneforskning har gitt mange svar.  I OECD-rapporten «The Nature of Learning: Using Research to Inspire Practise» (2010), som er ein metastudie der ein samlar ulike forskningsperspektiv og analyserer dei, kjem ein fram til sju ulike prinsipp for eit godt læringsmiljø, der alle sju må vera tilstades. Eg tilrår ein kikk på denne rapporten, og på oppfølgaren, Innovative Learning Environments (2013).
45983813The nature of learning cover 150
I 2014 føregår læring mange ulike stader. Teknologiutviklinga i samfunnet gjer at omgrep som «blended learning» og «informal learning» er mykje drøfta. Grensene mellom skule og heim, leik og læring er i oppløysing. Elevar kan kommunisera med kvarandre om lekser på ettermiddagstid, og også med læraren. OECD-rapporten opererer også med omgrepet «Horisontal Connectedness», som handlar om at læringsmiljøet på skulen opnar seg mot omverda, ein kommuniserer med andre skular,  næringsliv, foreldre. Alt dette vert enklare og meir umiddelbart ved hjelp av teknologien. For å ta ein døme: Elevar reiser på ein heilt vanleg ekskursjon til ei bedrift. Etterpå skriv dei rapportar. Dette er skule slik vi kjenner det. Men rapporten vert skriven i eit googledokument, og ein tilsett i bedrifta kjem inn i dokumentet og kommenterer. Til slutt har elevar og bedriftsleiaren eit Skypemøte der dei evaluerer prosjektet. Her har ein altså brukt teknologien til å kommunisere effektivt med omverda og gi meirverdi til eit læringsprosjekt.
OECD-rapporten slår fast at læring er grunnleggande sosialt. Vi lærer av og med kvarandre. Det tyder ikkje at ein aldri skal sitja aleine og konsentrera seg, men læring har alltid eit sosialt element. Her kan også teknologien gi store gevinstar. Elevar jobbar saman med ei oppgåve i eit googledokument. Dei hjelper kvarandre med dei ulike delane av oppgåva, i staden for å skriva kvar sin del og så lima i hop til slutt, kjenner alle ansvar. Læraren er også inne i dokumentet, og kan sjå kven som skriv kva, om nokon treng ekstra hjelp eller om ei gruppe ikkje ser ut til å fungere. Dette er kvardagen i mange norske skular.
Debattinnlegga eg refererte til synes å bygga på ein ide om eit isolert klasserom, med ein lærar som er den einaste kjelda til kunnskap – i tillegg til læreboka. Elevane sit og les eller høyrer etter. Slik lærer dei. Men dette er ikkje eit realistisk bilete av eit norsk klasserom i 2014, det er heller ikkje eit ønskeleg rom, om ein vel å ta læringsforskning alvorleg.
Er ikkje distraksjon eit problem? Jau, sjølvsagt. Det er det for oss alle i 2014. Magnus Sandberg skriv godt i Dagbladet om Howard Rheingolds bok «Net Smart» og det han kallar «Crap Detection». Rheingold viar faktisk heile det første kapitlet i boka til problematikken rundt det å stadig vera pålogga, og ikkje vera her og no i sitt eige liv. Skulen kan hjelpa elevane til å reflektera over dette. Det er fint m dagar som startar med t. d. konsentrasjonsøvingar eller stille lesing. Vi treng å ta kontroll over våre eigne liv, og vera medvitne om når vi gjer kva. Dersom ein tek teknologien ut av skulen, tek ein mange læringsarenaer bort frå elevane, og reduserer høva dei har til å samarbeida og vera kreative. Ferdigheiter OECD jobbar med å få inn i PISA-målingane. Eg berre nemner det.
Photo 23.01.14 20 47 48

Kvar har du blikket?

Den siste veka har eg på svært ulike måtar blitt minna om kor viktig det er kvar du har blikket. Det åpna med eit føredrag med Riel Miller på konferansen Disruptive educaton: «The New Context of Learning». Riel Miller er framtidsforskar. Eg trur ikkje eg klarar å gjengi innhaldet, men ein av tankane eg fekk av det, var nettopp det ganske banale: Korleis du ser føre deg framtida, har konsekvensar for korleis du handlar i dag. Eg trur at det å verta medviten om kva framtidsbilete ein har, både i eige liv og i større samanhengar, kan føre til at ein tar meir medvitne val. For ein organisasjon, for eksempel ein skule, blir det viktig å snakka saman om dette. Korleis ser vi for oss vår skule om 5 år? Om ti? Og også meir generelt: Kva er framtida for skulen? Svara vi gir, påverkar korleis vi agerer i dag, og om vi klarer å jobba saman for å nå måla våre. Dette tyder sjølvsagt ikkje at det ikkje er viktig å sjå bakover, kjenne historia, men det føler eg at vi er meir medvitne på og snakkar meir om.

En litt annan akse enn bakover – framover, er innover – utover. Den synes eg er særleg relevant for skulen. Ser vi utover på samfunnet rundt oss – eller innover på eigen organisasjon for å finne ut korleis vi skal handle? Begge deler er sjølvsagt legitimt, men det fører gjerne til ulike retningar. Eg trur distriksskular ofte er meir utoverretta, dei ser f. eks. ei oppgåve i å skaffe arbeidskraft i lokalsamfunnet. Eg kan bruka Knarvik vgs, der eg jobba før, som eit godt døme. Skulen har i svært mange år samarbeida tett med næringslivet i Nordhordland for å utvikle utdanning som er i tråd med behova i lokalsamfunnet. TAF- ordninga er kanskje det mest kjende resultatet av samarbeidet. Men eg trur ikkje skulen berre kan tenkja lokalt og på arbeidskraft ved å retta blikket utover. Ein kan også sjå meir generelt på samfunns- og arbeidslivet, og spørja: Kva eigenskapar er det viktig å dyrka hos elevane, slik at dei vert budde på å bli ein deltakar i samfunnet? Kva kompetanse treng dei? Kan skulen i dag vera det same som for femti år sidan? Er samfunnet det same?

I går skreiv Henning Lund eit blogginnlegg i høve ein debatt om IKT-satsingen i norsk skule som Norsk Lektorlag arrangerte på Litteraturhuset i går kveld. Med spørsmåla sine, ser Henning nettopp utover og framover:

Lektorene møter en ny virkelighet i årene som kommer. Vi kan møte den virkeligheten forlengs eller baklengs, men uansett er det ikke tvil om at vi får mange flere utfordringer og muligheter en vi har hatt – både faglige og på andre måter. Jeg har et fromt ønske om at NLL (og de andre fagforbundene) snart begynner å diskutere hvordan skolen skal tilpasse seg virkeligheten. Hva er lektorens jobb og rolle om 5 – 10 – 20 år? Hvordan skal lektorene dyktiggjøres mtp å møte utfordringene som online-verdenen skaper i undervisningssituasjonen? Hvordan skal lektorene dyktiggjøres mtp å klare å utnytte det enorme mangfoldet vi har fått av verktøy og tjenester som kan brukes i skolen? Her er det en jobb å gjøre, og i mitt hode tror jeg det er når disse diskusjonene kommer opp at NLL har noen mulighet til å påvirke utviklingen.

Og då tenkjer eg: Det er viktig å klargjera slike grunnleggande spørsmål som kva ein tenkjer om framtida. Er det slik at dei som måtte ha andre tankar enn meg om skuleutvikling, eller IKT i skulen for den del, har andre framtidsbilete? Det kunne ha vore ein spennande diskusjon.

Kva skal vi gjera med kunnskapsaktivistane?

«Kunnskapsaktivister», kallar Monitor 2011 dei. Du kjenner dei sikkert. Faktisk er det store sjansar for at du er ein av dei, sidan du har rota deg inn på denne bloggen. Kunnskapsaktivisten er eit oppkomme av nye idear som han ikkje er redd for å prøva ut i klasserommet. IKT i klasserommet opnar for endå fleire moglegheiter enn han såg før. Han har tankar om korleis skulen og klasserommet burde vera som han prøver å få med seg leiinga på. Han reiser gjerne på konferansar der han treff likesinna. For heime på skulen, der er han sørgeleg aleine.

Kunnskapsaktivisten er ein ressurs for leiinga på skulen, men også ei hovudpine. Dei vil gjerne støtta og oppmuntra, men mange av ideeane til kunnskapsaktivisten vil involvera andre lærarar og det er ikkje alltid dei har så lyst på endring. Så dei gjer det som er lettast: Dei oppmuntrar og støttar ved å lata han få reisa på dei konferansane han vil, og prøva ut det han ynskjer i sitt eige klasserom, så lenge det ikkje er altfor dyrt og revolusjonært. Av og til legg han fram på skulen kva han driv med. Han får mange klapp på skuldra, så skjer det ikkje så mykje meir.

Er dette eit problem? Ja og nei. Eg kjenner mange av desse eldsjelene, og gudene skal vita at dei inspirerer og skapar kreativitet rundt seg – særleg ved hjelp av blogging og twitter. Mange har fått fart på seg etter å ha høyrt ein kunnskapsaktivist på ein konferanse. Dei er ein uvurderleg ressurs for skule-Noreg. Men nokre av dei slit seg heilt ut. Og det er knallhardt å stå på i eit lett uinteressert kollegium, sjølv om leiinga ikkje motarbeider. Og skulen nyttar ikkje kunnskapsaktivisten sin kompetanse på nokon god måte, dei får lite att. Han kan faktisk bli ei sovepute for leiinga.

Så kva skal vi gjera? Korleis blir slike eldsjeler tatt godt vare på slik at deira kunnskap og kompetanse kjem heile skulen til gode? Korleis sørger leiinga for ei brei kompetanseheving og utvikling der alle er med? Køyr debatt!

Apple Teacher Institute 2-5 april 2012, Cheltenham College

Då var eg vel heime att frå kurs i bruk av iPad i skulen, og det er tid for ei lita oppsummering. Det aller kjekkaste med dette kurset var workshop-profilen det hadde, her var det korte innføringar (5 min) i korleis div appar verkar, og så var vi igang med å laga produkt med dei. Det seier litt om kor enkle desse verktøya er i bruk. Her var det lite pedagogisk refleksjon, og det var heilt greitt, faktisk. Lær å bruke, og tenk og diskuter i ettertid korleis dette vil gje pedagogisk meirverdi i ditt klasserom. Det var også kjekt å vera saman med lærarar frå barnetrinn og ungdomstrinn, som gjerne har andre tilnærmingar til bruken av iPad. Det blir spennande å sjå om dette vil ta av i norsk grunnskule, det er tydeleg at britiske lærarar ser eit enormt potensiale. I alle høve dei som var på kurs! Eg forstår godt kvifor, igjen, det enkle og intuitive.

Anne og eg laga ei iBook i iBooks Author som sluttprodukt, der vi skildra appane vi lærte å bruke, og viste fram produkta våre. Vi filma boka for å vise den i sluttpresentasjonane. Her er filmen:

Norwegian iBook from ATI 2012 from Teacher Institute on Vimeo.

Dersom nokon er interessert, send meg ei epostadresse, så deler vi boka via Dropbox. Du treng ein iPhone eller iPad for å opne boka i iBooks.

På Vimeo ligg også alle dei andre sluttprodukta som vart framvist, eg vil sterkt tilrå å ta ein kikk. Eg fall spesielt for denne, som ei gruppe walisiske lærarar laga:

Three Welsh Folk Tales from Teacher Institute on Vimeo.

Som sagt, lite pedagogisk refleksjon frå kurshaldarane, men eLearningLaura, ein av deltakarane på kurset, laga ein video om Workflows in the Classroom, som eg absolutt vil tilrå. Kort oppsummert: planlegg godt før du set i gang i klasserommet, vit kva mål du har for læringa, lag ei løype gjennom app-bruken.

Oppsummert: Det aller beste med bruk av iPad i klasserommet, er brukarvennligheita. Du treng lite tid på innføring før elevane går i gang. Tidsbruk på f.eks ein film, er heller ikkje avskrekkande, og alt kan gjerast på iPad’en. Vi brukte to timar på animasjonsfilmen vår, totalt. Ipad vil, brukt rett, generera mykje elevaktivitet. Og eg vil absolutt tilrå lærarar å reisa på Apple Teacher Institute neste år.

Kjenn deg sjølv

Image: 'The thinker'
http://www.flickr.com/photos/53611153@N00/5827849044
Ein fin morgon. Eg står opp 20 min seinare enn vanleg og gir meg god tid med kaffien. Bestemmer meg for ein seinare buss. Legg eit par brikker i Wordfeud, sjekkar Facebook, sjekkar Twitter. Der finn eg ei lenke frå Bjørn Helge om tidslinjer i googledocs, og plutseleg får eg ein ide til eit forum for elevar. Meir om dette seinare dersom det vert noko av, ikkje alle gode idear er realiserbare, men nokon er. Det viktige er å ordna seg slik at ein «høyrer» sine eigne gode idear. Og det neste som hender, er at eg startar å utforme dette blogginnlegget i hovudet, det blir litt vanskeleg å koma seg ut av huset, for hovudet vil ikkje svitsja frå kreativ modus til kvardag – pusse tennene, kle seg, låse døra. Eg må konsentrere meg for å vita OM eg faktisk pussa tennene eller ikkje. Hovudet skriv blogginnlegg. Heldigvis har eg iPad m 3G, og kan bruka bussturen til jobb til å få skriva ned den gode ideen, og starta blogginnlegget. Er eg heldig, får eg fullført det på jobb, før eg må snakka mykje med andre og starta med andre oppgåver.

Eg er heldig. Eg kan ofte bruka flexitidordninga til å laga meg slike morgonar. I det siste har eg blitt flinkare til å faktisk gjera det. Ein gong i veka, prøver eg å få til. Det er ein gevinst for jobben, og heldigvis har eg leiarar som ser det. Eg treng litt aleinetid for å vera kreativ. Og det er eg faktisk tilsett for å vera.

Det er mange år sidan eg fann ut at slike stunder om morgonen er den beste tida mi, og ganske mange år sidan eg fann ut at eg kan vera kreativ, få gode idear om eg sit slik og glor. No har eg nett lese ei bok av Susan Cain: Quiet. The Power of Introverts in a World That Can’t Stop Talking. Den handlar som tittelen seier, om skilnaden mellom introverte og ekstroverte menneske, og korleis det amerikanske samfunnet i løpet av det 20. århundret vart meir og meir eit samfunn for ekstroverte. Dette er ikkje heilt overførtbart til det norske samfunnet, men det som eg tek med meg etter å ha lese boka, er endå ei stadfesting av kor viktig det er at ungane våre får lov å ta utgangspunkt i seg sjølve, også i læringsarbeidet sitt. Vi bør bruka mykje meir tid, heilt frå barneskulen, til å la ungane fortelja oss, og seg sjølve, korleis dei likar å lære, korleis dei kjenner seg i gruppesamansetningar, om dei likar å sitja aleine å jobba, etc. Og så må vi gi dei høve til å velga strategiar som høver dei, og til å utvikla fleire strategiar etterkvart. Korleis er det for elevar som har det som meg, at dei treng litt aleinetid for å tenkja godt om noko, å koma i klasserommet om morgonen og bli kasta rett inn i eit gruppearbeid? Gir vi slike elevar tid og ro til å tenkja? Og kva med dei som fungerer best om kvelden? Kunne dei fått fri nokre morgontimar, og i staden jobba på kveldstid og levert arbeid digitalt?

Det handlar ikkje om at individualisme er saliggjerande til ein kvar tid. Skulen skal også læra elevar å setja til side eigne behov til fordel for felleskapen. Elevar som ikkje taklar gruppearbeid må trena på det. Elevar som ikkje kan konsentrera seg aleine, må trena på det. Men det handlar om å bevisstgjera elevane på kven dei er, kva dei treng og korleis dei skal jobba for å utvikla seg. Det handlar også om å sjå alle, og godkjenna ulike veremåtar. Også når det fører oss ut av eit rigid system der alle gjer det same samstundes heile tida.

For meg er det godt å bli sett for den eg er, og få rom til å utnytta mine sterke sider. Det er ikkje minst godt å vita kva som er dei sterke sidene mine, då er det også lettare å akseptera dei svake, og gjerne jobba litt med dei. Brukar vi nok tid på å snakka om dette med elevar, eller er det berre nokre spørsmål i ein oppstartssamtale som vi ikkje føl opp?

Her er så underlig

Det er tidleg mai 2010 i Norge. Same veka som ein pedagogikkprofessor i Oslo skriv i papiravisa Klassekampen at eitt hovud, eit papir og ein penn er nok til eksamen, sit nærare 800 skulefolk og nikkar i takt i Trondheim medan Arne Krokan stiller diagnosen på norsk skule, og antyder konnektivisme og sosialkonstruktivisme som medisin. Det er til å få vondt i hovudet av: Kva er røynda? Kvar er skulen eigentleg? Kven var på konferanse? Kven er denne pedagogikkprofessoren?

Eg veit ikkje heilt om eg vil reise på fleire slike konferansar. Tenkologien som vi alle hyller, gjer at eg kan sitja heime og sjå føredraga. Det sparar CO2. Inviterer du meg til ein workshop der vi skal snakke saman og forplikte oss, derimot, kjem eg. Snakke om kva? Om dei vanskelige tinga, om dei store, vanskelege, strukturelle endringane. Vi har ein skule full av teknologi, som køyrer i eit paradigme som ikkje er tilpassa teknologien. La meg bli tydeleg: Formidlingspedagogikken lever i beste velgåande. Det burde den ikkje. Den burde vera stein dau. Den byggjer på eit kunnskapssyn der læraren er den som sit på mest kunnskap, som skal overleverast elevane. I slike klasserom er internett ei kjelde til irritasjon og maktesløyse. Og vi veit det, og vi står framme og underheld som best vi kan like vel. Med pultar i bussformasjon. Vi plasserer elevane i klasser basert på eitt einaste kriterium: alder, fordi vi trur det er nøytralt og rettferdig, sjølv om vi veit at to 14-åringar kan omtrent vera på kvar sin planet utviklingsmessig. Vi har eit vurderingssystem som måler individuell kunnskap. Genuint samarbeid tel ikkje på karakteren. Eg har skrive utviklingsplan med kollegaene mine den siste månaden. Vi har samskrive i eit Google-dokument, fordelt område, kome saman, diskutert og revidert, omdisponert, skrive vidare der andre har starta. Kva om vi skulle få karakter på dette? Umogeleg. George Siemens seier at kunnskapen ligg i nettverk, at den er organisk og flytande. Vi lærer saman. Korleis vurdere denne type læring? Forskning seier dessutan at tilbakemelding som blir gitt saman med ein karakter, har ingen effekt. Vi gir slik tilbakemelding likevel. Er det ikkje på tide å avskaffa karakterane? Og eksamen – individuell, utan kommunikasjon, men med datamaskin. Måler den noko relevant, noko samfunnet i 2010 treng kunnskap om? Lat meg ta norskfaget som døme. Norsklærarar rettar seg forderva, pga at eksamensforma krev at eleven kan skriva ein lang tekst aleine. Så dei trener på dette. Og når dei kjenner at noko er gale, er den einaste løysinga å slutte med eigen karakter i sidemål. Skulle vi ikkje heller seia at vi treng ein annan skrivekompetanse i vår tid? Kva er viktig å kunna? Ikkje minst har vi eit stort problem med fusk. Elevar fuskar i veg ved hjelp av teknologien, og gudane skal vite at det er god hjelp å få. Fusk er eit symptom på eit system som er rotna på rot, det poenget ikkje er å læra, men å spela i det Michael Wesch kallar «The getting by-game».

Vi kan ikkje venta på at pedagogikkprofessorane skal ta tak i dette. Eg trur ikkje det kjem frå Udir heller, med det første. Eg gidd ikkje sitja å klaga av den grunn. Lat oss koma saman, setja oss ned, og sjå på kva vi har som er verdt å ta vare på, og kva som bør hivast på skraphaugen. Lat oss koma opp med ein relevant skule som tek det vi høyrer på konferanse på alvor. Lat oss så søka Udir om å prøva det ut. Eg er sikker på vi får det, lat Udir gjerne delta i prosessen. Nokon må starta.

Bilete: Image: «her name is headache.»
her name is headache.

Engelsk vg1 med ndla engelsk som læringsressurs

'Language Rules Week part 3'
Det har vore lite blogging det siste halve året, og eg tenkjer å ta det litt att no, med ein liten serie om halvåret som gjekk. I og med at eg no går over i ny jobb, og ikkje skal undervisa det neste halve året, har eg lyst til å dela med meg det eg har gjort av erfaringar denne hausten. Eg startar med engelskfaget på studiespesialiserande, vg1, som har vore den største utfordringa for meg, av ulike årsaker. Eg kjenner meg ikkje så fagleg sikker i engelsk som i norsk, og så var det dette med ndla engelsk som læringsressurs, då. Eg skal ikkje leggja skjul på at for meg har det vore om å gjera å lukkast med dette, sjølvsagt mest for at elevane skal få utbyte, men også for å bevisa at det er fullt mogleg å driva forsvarleg undervisning med denne ressursen.

I veka som gjekk, evaluerte elevane engelskundervisninga, og eg bad dei om å skriva spesielt om det at dei ikkje har hatt ei tradisjonell lærebok. Eg las gjennom og oppsummerte evalueringane, og tok dei med meg tilbake til klassen. Så diskuterte vi ut frå dette. Først litt om den første runden med evalueringar: Litt over ein fjerdedel av klassen hadde negative røynsler med å ikkje ha bok. Det er to hovudargument som går att hjå desse: Det er tyngre å lesa og konsentrera seg om nett-tekstar, og det er lett å gå inn på andre sider og bli distrahert på den måten. Så har vi ca like mange som er positive, men innrømmer at dei kunne tenkja seg ei bok pga vanen. Blant desse er også dei som ser problem med konsentrasjonen, men meiner det har gått fint, dei har klart å konsentrera seg likevel. Og til slutt har vi ei litt større gruppe som er utelukkande positive. Deira grunngjevingar er at det er greitt å ha alt på PC’en, det er fint å ha multimedia-innhaldet så nær tekstane, og det har vore kjekt å prøva noko nytt.

Eg har hatt ein fantastisk klasse med motiverte og arbeidsame elevar. Dei er også svært fornuftige, og ser godt at læringsressursen berre er ein del av det som gjer undervisninga god eller dårleg. For meg har det vore om å gjera at planar har vore svært oversiktlege og at dei alltid har visst kva dei jobbar mot. Eg har også jobba medvite med vurdering for læring. Eg er glad for at eg fekk mange positive tilbakemeldingar på dette (Til slutt i dette blogginnlegget kan du finna lenker til planane mine og nokre av vurderingsskjemaa eg har brukt). For meg var det viktig å lenke direkte til tekstar og andre ressursar i planane, så dei skulle kunne gå direkte inn på tekstane og sleppa å leita. Det har dei vore glade for, men det var spennande at i samtalen vi hadde, kom det fram forslag om at no etterkvart burde dei kanskje leite sjølve? Korleis skulle dei elles bli kjent med ressursen? Dette er jo sjølvsagt heilt rett, det er viktig kompetanse å finna fram på nettsider sjølve.

Ei anna side ved engelskundervisninga denne hausten, som elevane og eg er einige om må bli betre, er øving i munnleg engelsk. Vi har hatt for lite av dette. Det har nok med emna vi har hatt om å gjera, og alt eg gjerne ville få til med PC som læringsverktøy – bruk av tankekart, wiki, delicious, scrapbook… Men det er ikkje for seint, heldigvis, eg har gitt melding om dette til den nye læraren. Elevane vil også gjerne lese litt i lag – høgt, for å koma inn i tekstane. Kvifor ikkje?

For å oppsummera: Ikkje alle har syns det var så lett å takle å vera utan bok. Dei fleste syns det har gått bra, ein del er entusiastiske. Eg kan prøva å filosofera litt om kven som meiner kva, og kvifor, men eg trur heller eg vil seia at erfaringa er viktig for alle. Eg lar ein elev få ordet til slutt, lett omskrive: Det har gått fint, og blei bedre med Scrapbook. Viktig at vi lærer å jobbe på denne måten med tanke på framtida.

Her er lenker til planar etc:
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_73ccpdz5cp
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_65cd9g59pb
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_72ft4rz8cc
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_67dcrxn7gc
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_68hg6cvng9

Skjema:
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_77gb5hwqc2
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_76cxhmp5ft
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_76cxhmp5ft

Dersom vi opnar nettet, døyr eksamen – eller?

Denne veka vart eg gjort merksam på at Danmark set i gang forsøk med ope nett på eksamen alt frå dette skuleåret, og reknar med å ha gjennomført det i heile Danmark til neste år. Mellom anna er faga dansk og matematikk med i forsøket. Kjem vi etter? Det er minst eit par ting å tenkja på før den tid.

Artikkelen frå Undervisningsministeriet seier at elevsvara skal gjennom ein plagieringskontroll, og i tillegg at det ikkje er lov med kommunikasjon elevane i mellom. Det står ingenting om korleis dei skal kontrollere at dette ikkje skjer. Eg ser det som ei ganske så håplaus oppgåve, så mange kanalar for kommunikasjon som fins på nettet no. Ein ting er chattekanalar, men postar ein eit spørsmål i eit ning som Del og bruk, har ein eit svar ikkje så mykje seinare. Men er stenging av kommunikasjon det einaste alternativet for ein digital eksamen?

Eg ser at eksamen sin verdi som måling av individuell kunnskap står for fall med full tilgang til kommunikasjon og nett. Då fins det to alternativ: Eksamen må måla noko anna, eller eksamen må døy. Kan vi tenkja oss eit eksamenssvar som fortel at denne eleven har saman med tre andre løyst denne oppgåva? Eleven har synt
samarbeidsevner og har teke ansvar for å laga ei god oppgåve. Eller – eksamen døyr, og blir erstatta av ei mappeinnlevering med påfølgande munnleg eksaminasjon. Eg har mest tru på denne forma.

Køyr debatt!

Bilete: «What to do first», flickr cc

Å stenga verda ute

Av og til kan det vera godt å stenga verda ute. Krype under dyna litt, eller berre drikka ein kopp te og stirra ut i lufta. Behovet er ikkje blitt mindre etter at nettbruken min har eksplodert. Eg merkar at eg somme tider treng å kobla ut, bokstaveleg tala. Alle mine gode vener på Twitter postar stadig nye lenker som eg skulle ha sjekka ut, men det vert for mykje, og eg kjenner eg blir litt stressa av det. «Lenkestress» har eg kalla det for meg sjølv. Det hjelp ikkje at eg kan merka dei som favorittar og lesa «seinare», «seinare» har det kome hundre nye! RSS er ei velsigning, men det er det same der. Alltid nye blogginnlegg og artiklar eg skulle ha lese. Det er så ein kan lengta etter tida då BT, Dagbladet og NRK fortalte meg det eg trengte å vita. Eg er ingen stor multitaskar heller, eg må ha ting kvar for seg, stort sett. Eg ser heilt klart at eg er i ein prosess der det å takla store informasjons- og kommunikasjonsmoglegheiter er utfordringa. Når slår eg av? Kva skal eg velga?

Denne veka har alle lærarane i vgs i Hordaland fått eit system som heiter Tigru på PC’ane sine. Det gjer at vi kan slå av nettet for elevane når vi ynskjer det. Eg ser heilt klart det praktiske i dette. Eg syns på mange måtar at det er ei god ordning. Men vi burde ta oss tid til å reflektera over kva det er vi gjer med å ta i bruk eit slikt system. Kva oppnår vi med å stenga verda ute frå klasserommet? Når er det greitt å gjera dette? Og kva etiske implikasjonar har det?

På same måte som eg har behov for å vera utan nett av og til, har nok elevane det. Det kan vera godt å konsentrera seg om ein ting, mange skriv om korleis dei må slå av twitter når dei skal skriva eller retta. Men på same måte som meg, treng elevane å sjølve finna ut kvar deira grenser går, kva dei taklar av inntrykk på ein gong, og korleis dei arbeider best mogleg. Gjer dei det om eg bestemmer når nettet går ut? Kanskje er dei ikkje mogne nok til å takla ei slik stor og vanskeleg utfordring. Men når er dei det? Og når skal dei få øva på dette? Etter vidaregåande?

Ein annan ting er at ei slik stenging berre er ein illusjon. Nettet er i rommet likevel, elevane har telefonar med annan nettilgang. Vi klarar aldri å stenga det heilt ute. For mange er det andre nettverk i nærleiken av skulen, som dei kan koma innpå. Står vi ikkje i fare for å gjera det til ein sport å omgå stenginga, i staden for å læra elevane å tenkja over sin eigen nettbruk?

Ja, vi har ei eksamensordning som ikkje tillet nettilgang. Det er viktig å øva på eksamensforma. Eg ser det. Men er det berre på prøvar vi skal ta i bruk Tigru? Er vi einige om det? Kva med han der som aldri klarar å halda seg unna Facebook i timen? Er det ikkje greitt å slå av nettet for han nokre timar, så mykje han lærer? Eller når du som lærar skal snakka, elevane vil ha oppe maskina for å ta notat, og du veit dei går på nettet i staden? Då er det vel greitt?
Ja, kanskje? Vi skal berre vera klare over kva vi gjer. Vi gjev oss sjølve høvet til å driva skule slik vi kunne det før verda endra seg så fundamentalt. Vi bør i alle høve vera ærlege nok til å innrømma det. Og kvifor vil vi det? Fordi det framleis er den beste skulen? Ja vel, seier eg, gi meg argumenta. Det kan godt henda dei held. Men eg vil ha dei, for om vi ikkje diskuterer grunnlaget for dette, om vi ikkje veit kvifor vi skal ha rett til å stenga verda ute, vi berre vil det, så er det ikkje godt nok.

Bilete: «Clarity»
http://www.flickr.com/photos/61436699@N00/1208632794