Underleggjering av teknologi -eit ansvar for skulen

Det byrjar å bli ei stund sidan eg starta å jobbe med feltet IKT i skulen. Det er vel snart ti år. Dei første åra handla mykje om å få lærarar til å ta i bruk datamaskin i klasserommet, og førebu dei på at elevane snart kom med ein bærbar PC kvar. Diskusjonane gjekk særleg på bruken av internett, og læraren sitt behov og ønske for å kontrollera elevane sin nettaktivitet. Andre utfordringar var rett og slett lærarane sin kompetanse i bruk av programvare og maskinvare. Det første temaet er forsåvidt framleis eit diskusjonstema, medan det har skjedd stor utvikling rundt det andre temaet. Der har diskusjonen utvikla seg til meir å dreia seg om, og etterlysa hjelp til, pedagogisk bruk av IKT i klasserommet. Som sjølvsagt igjen heng saman med elevane sin tilgang til internett. Eg har lenge ønska meg at diskusjonen kunne løfta seg litt opp og handla om kunnskapssyn og læringssyn, for det jo desse grunnleggande tankane kommunikasjonsrevolusjonen utfordrar oss på, for å seia det mildt, rettare er det vel å snakka om eit paradigmeskifte, slik June Breivik til dømes ofte gjer. Svært ofte er problematiseringar rundt ikt i skulen knytt til teknologien flytta inn i det eksisterande paradigmet. Vel. Somme meiner alt går for seint, det meiner vel eg også ofte, men eg tenkjer samstundes at det er fordi endringane er så grunnleggande, samstundes som utdanningsinstitusjonane har same strukturar som før.

Eg hugsar at eg ofte tenkte og sa i diskusjonar dei første åra, at teknologien kom til å bli transparent, og då kom alt til å bli lettare. Det har jo forsåvidt blitt slik, på svært mange felt i samfunnet. Vi tenkjer ikkje så mykje over teknologien bak at vi betaler med eit plastkort, brukar smarttelefon til å betala på bussen, sjekkar Facebook. Heller ikkje at vi nyttar et samarbeidsdokument i ein skuletime. Vi har svært mange val, og vi vel det vi meiner er best for det vi vil oppnå. For ein god del lærarar er det blitt slik at elevens tilgang til kommunikasjonsteknologi er ein grunnleggande premiss i alt dei gjer av planlegging, klasseromsaktivitet, vurdering. Uten at dei kvar gong må minna seg sjølv på at slik er det. Ikkje alle har det slik, men mange.

Det er positivt at IKT blir integrert og ein naturleg del av skulen. Men det kan bli for naturleg og for lett. Teknologien kan bli for transparent. Eg trur at i 2016, må vi i mykje høgare grad bestreba oss på å underleggjera teknologien. Elevane som startar i vgs i år, er fødde i 2000. Dei har aldri levd utan internett-tilgang. Dei var seks år det året eg kom på Facebook.  Dei har vokse opp i ei utvikling der alle grensesnitt er blitt enklare og enklare å meistra, fleire og fleire tenester er integrerte med kvarandre, og fleire og fleire delar av samfunnet er teknologidominerte. Og alt er veldig enkelt, særlig for denne generasjonen. Vi må få dei til å undra seg over det som skjer. Her er nokre tema eg meiner er særdeles viktige for skulen framover:

  • Kunnskap om programmering, om korleis datateknologi fungerer.Også om korleis internett faktisk fungerer – prøv å forklara det for deg sjølv! Dette handlar om å bli subjekt og ikkje berre objekt for teknologien. Om å kunna skapa og ikkje berre bli manipulert (ja, det blir vi heile tida, alle). Og ja, det er underleggjering. Kva skjer eigentleg når du skriv ei statusoppdatering på Facebook?
  • Kunnskap om overvakingssamfunnet og det vi kallar tingenes internett. Grundig kunnskap. Kva informasjon finnes der ute om deg? Kva kan det brukast til? Er det noko gale i at ein no kan kjøpa tannkost til ungane som rapporterer til foreldrene si maskin om dei har pussa, og kor grundig dei har pussa?  Er det ikkje berre fint at din helseinfo kan bli tilgjengeleg for den som sit i den andre enden med ein gong du ringer nødnummeret? Det handlar om kritisk tenking rundt desse temaa.
  • Kunnskap om kunstig intelligens og kva konsekvensar utviklinga vil få for framtidas arbeidsliv. Og framtidas liv i det heile. Kobla med andre trendar vi ser for framtida, sjølvsagt. Korleis heng dette til dømes saman med migrasjon? Og klimaendringar? Dersom ein ikkje er budd på masseoppseiingar som følge av robotutvikling, kva konsekvensar kan det få. Massearbeidsløyse i Europa kombinert med store folkemassar på vandring frå endå verre scenario som krig, tørke, ekstrem fattigdom, kan det koma til å bli eit realistisk bilete?

Desse temaa kan elevane (og vi andre) berre koma inn i ved bruk av teknologi. Symjeundervisning på land er ikkje spesielt effektivt. Nokon diskuterer om læraren held på å bli overflødig. Eller om det berre er «teknologane» som skal jobba i skulen. Eg vil seia at vi treng topp lærarar som er villige til å halda seg oppdaterte på fagfelta sine – og dei er ikkje teknologifrie! Kan vi ha samfunnsfagslærarar som ikkje er interesserte i å oppdatera seg på dei to siste felta over, til dømes? Eg meiner nei.

Dette heng også saman med mantraet om teknologien som «berre verktøy», som den same June Breivik skriv godt om her. Vi har ei rekkje teknologiske verktøy for handa, det er rett, men bruken av dei impliserer så mykje meir for skulen enn det eit klasserom med berre tradisjonell teknologi gjorde. Vi treng ein skule der elevane får ta i bruk all tilgjengeleg teknologi samstundes som den same teknologien og teknologiutviklinga blir problematisert – eller underleggjort, som eg tykkjer er eit godt begrep for dette.

 

Apple Teacher Institute 2-5 april 2012, Cheltenham College

Då var eg vel heime att frå kurs i bruk av iPad i skulen, og det er tid for ei lita oppsummering. Det aller kjekkaste med dette kurset var workshop-profilen det hadde, her var det korte innføringar (5 min) i korleis div appar verkar, og så var vi igang med å laga produkt med dei. Det seier litt om kor enkle desse verktøya er i bruk. Her var det lite pedagogisk refleksjon, og det var heilt greitt, faktisk. Lær å bruke, og tenk og diskuter i ettertid korleis dette vil gje pedagogisk meirverdi i ditt klasserom. Det var også kjekt å vera saman med lærarar frå barnetrinn og ungdomstrinn, som gjerne har andre tilnærmingar til bruken av iPad. Det blir spennande å sjå om dette vil ta av i norsk grunnskule, det er tydeleg at britiske lærarar ser eit enormt potensiale. I alle høve dei som var på kurs! Eg forstår godt kvifor, igjen, det enkle og intuitive.

Anne og eg laga ei iBook i iBooks Author som sluttprodukt, der vi skildra appane vi lærte å bruke, og viste fram produkta våre. Vi filma boka for å vise den i sluttpresentasjonane. Her er filmen:

Norwegian iBook from ATI 2012 from Teacher Institute on Vimeo.

Dersom nokon er interessert, send meg ei epostadresse, så deler vi boka via Dropbox. Du treng ein iPhone eller iPad for å opne boka i iBooks.

På Vimeo ligg også alle dei andre sluttprodukta som vart framvist, eg vil sterkt tilrå å ta ein kikk. Eg fall spesielt for denne, som ei gruppe walisiske lærarar laga:

Three Welsh Folk Tales from Teacher Institute on Vimeo.

Som sagt, lite pedagogisk refleksjon frå kurshaldarane, men eLearningLaura, ein av deltakarane på kurset, laga ein video om Workflows in the Classroom, som eg absolutt vil tilrå. Kort oppsummert: planlegg godt før du set i gang i klasserommet, vit kva mål du har for læringa, lag ei løype gjennom app-bruken.

Oppsummert: Det aller beste med bruk av iPad i klasserommet, er brukarvennligheita. Du treng lite tid på innføring før elevane går i gang. Tidsbruk på f.eks ein film, er heller ikkje avskrekkande, og alt kan gjerast på iPad’en. Vi brukte to timar på animasjonsfilmen vår, totalt. Ipad vil, brukt rett, generera mykje elevaktivitet. Og eg vil absolutt tilrå lærarar å reisa på Apple Teacher Institute neste år.

Engelsk vg1 med ndla engelsk som læringsressurs

'Language Rules Week part 3'
Det har vore lite blogging det siste halve året, og eg tenkjer å ta det litt att no, med ein liten serie om halvåret som gjekk. I og med at eg no går over i ny jobb, og ikkje skal undervisa det neste halve året, har eg lyst til å dela med meg det eg har gjort av erfaringar denne hausten. Eg startar med engelskfaget på studiespesialiserande, vg1, som har vore den største utfordringa for meg, av ulike årsaker. Eg kjenner meg ikkje så fagleg sikker i engelsk som i norsk, og så var det dette med ndla engelsk som læringsressurs, då. Eg skal ikkje leggja skjul på at for meg har det vore om å gjera å lukkast med dette, sjølvsagt mest for at elevane skal få utbyte, men også for å bevisa at det er fullt mogleg å driva forsvarleg undervisning med denne ressursen.

I veka som gjekk, evaluerte elevane engelskundervisninga, og eg bad dei om å skriva spesielt om det at dei ikkje har hatt ei tradisjonell lærebok. Eg las gjennom og oppsummerte evalueringane, og tok dei med meg tilbake til klassen. Så diskuterte vi ut frå dette. Først litt om den første runden med evalueringar: Litt over ein fjerdedel av klassen hadde negative røynsler med å ikkje ha bok. Det er to hovudargument som går att hjå desse: Det er tyngre å lesa og konsentrera seg om nett-tekstar, og det er lett å gå inn på andre sider og bli distrahert på den måten. Så har vi ca like mange som er positive, men innrømmer at dei kunne tenkja seg ei bok pga vanen. Blant desse er også dei som ser problem med konsentrasjonen, men meiner det har gått fint, dei har klart å konsentrera seg likevel. Og til slutt har vi ei litt større gruppe som er utelukkande positive. Deira grunngjevingar er at det er greitt å ha alt på PC’en, det er fint å ha multimedia-innhaldet så nær tekstane, og det har vore kjekt å prøva noko nytt.

Eg har hatt ein fantastisk klasse med motiverte og arbeidsame elevar. Dei er også svært fornuftige, og ser godt at læringsressursen berre er ein del av det som gjer undervisninga god eller dårleg. For meg har det vore om å gjera at planar har vore svært oversiktlege og at dei alltid har visst kva dei jobbar mot. Eg har også jobba medvite med vurdering for læring. Eg er glad for at eg fekk mange positive tilbakemeldingar på dette (Til slutt i dette blogginnlegget kan du finna lenker til planane mine og nokre av vurderingsskjemaa eg har brukt). For meg var det viktig å lenke direkte til tekstar og andre ressursar i planane, så dei skulle kunne gå direkte inn på tekstane og sleppa å leita. Det har dei vore glade for, men det var spennande at i samtalen vi hadde, kom det fram forslag om at no etterkvart burde dei kanskje leite sjølve? Korleis skulle dei elles bli kjent med ressursen? Dette er jo sjølvsagt heilt rett, det er viktig kompetanse å finna fram på nettsider sjølve.

Ei anna side ved engelskundervisninga denne hausten, som elevane og eg er einige om må bli betre, er øving i munnleg engelsk. Vi har hatt for lite av dette. Det har nok med emna vi har hatt om å gjera, og alt eg gjerne ville få til med PC som læringsverktøy – bruk av tankekart, wiki, delicious, scrapbook… Men det er ikkje for seint, heldigvis, eg har gitt melding om dette til den nye læraren. Elevane vil også gjerne lese litt i lag – høgt, for å koma inn i tekstane. Kvifor ikkje?

For å oppsummera: Ikkje alle har syns det var så lett å takle å vera utan bok. Dei fleste syns det har gått bra, ein del er entusiastiske. Eg kan prøva å filosofera litt om kven som meiner kva, og kvifor, men eg trur heller eg vil seia at erfaringa er viktig for alle. Eg lar ein elev få ordet til slutt, lett omskrive: Det har gått fint, og blei bedre med Scrapbook. Viktig at vi lærer å jobbe på denne måten med tanke på framtida.

Her er lenker til planar etc:
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_73ccpdz5cp
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_65cd9g59pb
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_72ft4rz8cc
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_67dcrxn7gc
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_68hg6cvng9

Skjema:
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_77gb5hwqc2
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_76cxhmp5ft
http://docs.google.com/View?id=ddvmfcqx_76cxhmp5ft

Kan alle legge ned våpna, og kome opp av skyttergravene ei lita stund?

Yotsuba: Tagged!?Dei siste dagane har lærarar som har tatt i bruk digitale verktøy for alvor i undervisninga si, og som er positivt innstilt til dette, fått så hatten passar i Bergens Tidende og på nettsidene til Lektorlaget. Eg viser til kjemikeren sitt oversyn over bloggreaksjonar på dette. Det har vorte skrive så mykje bra om dette at eg let innvendingane eg måtte ha til innhaldet i oppslaget i Bt og artikkelen hjå Lektorlaget, ligge. Mitt problem er at dette gjer det enda vanskelegare å få i gang konstruktive dialogar på skulane om bruken av digitale verktøy. Ordbruken i gullkorn og overskrifter er eigna til å piske opp stemninga, og lage merkelege «for eller mot»-konstruksjonar. Det trengte vi verkeleg ikkje.

June viser til ei undersøking som fortel at dei aller fleste lærarane i Hordaland er positive til bruk av IKT i skulen. Likevel veit vi at det er mykje frustrasjon ute og går. Mange lærarar er lei av elevar som nyttar Facebook og MSN i timen. Opplæringsdirektøren har måtta tole ganske så sterke karakteristikkar både i aviser og på nett, for si haldning til dette, og for måten Hordaland implementerer bruken av digitale læremiddel på – det går for fort, kvaliteten er for dårleg, handlefridomen er trua. I dette klimaet er det vanskeleg å seia til kollegaer at eg ikkje syns MSN og Facebook er eit problem, og at eg syns Fjeld står for ei klok haldning. I dette klimaet er det vanskeleg å seia at læreboka i engelsk ikkje var noko stort tap, og at vi nok kjem til å fikse å vera uten. For vi kjem aldri lenger enn til slike påstandar. Det vi burde snakka om, var korleis vi må endra pedagogikken vår for å møte framtida. Men det ligg heile tida noko vondt og destruktivt under diskusjonane. Seier eg at vi må endre pedagogikken, høyrer andre at eg seier at dei ikkje er flinke nok. Seier eg at MSN/FB ikkje er eit problem dersom ein underviser på litt andre måtar, høyrer andre at eg trur eg fiksar absolutt alt i mine timar, og at andre ikkje får til nokon ting. Og så vidare. Dette er det som er hovudproblemet med PC’ane i klasserommet.

Korleis i alle dagar kjem vi i ein dialog som ikkje endar i skyttergravskrig, slik avisene vil ha det? Det går utover alle.

Pedagogisk refleksjon?

Jørn har eit interessant innlegg på sin blogg om refleksjon kring den pedagogiske bruken av PC’ar i skulen. I kor stor grad trekkjer vi inn pedagogisk forskning og teori når vi drøftar bruken av PC i skulen? I svært liten grad, trur eg. Kvifor er det slik?

Då eg tok mi eittårige praktisk-pedagogiske utdanning, var eg svært kritisk til den delen av pensum og førelesingane som omhandla generell pedagogikk. Eg oppfatta det som ein saus av sjølvsagde sanningar og synsing. Fagdidaktikken derimot, var svært interessant og givande. Eg veit eg ikkje er aleine om å ha denne oppfatninga av pedagogikken. Mange lærarar, særleg i vidaregåande trur eg, har ein innebygd skepsis til pedagogikk, og set faget høgt.

Eg har ikkje endra syn på det eg opplevde på ped’en. Likevel meiner eg at ei slik haldning kan stengje for at viktig forskning og debatt ikkje kjem inn på lærarrommet. I denne tida vi er i, som vi må kunna kalla eit paradigmeskifte, er det heilt essensielt at lærarar reflekterer over grunnspørsmål som «Kva vil det seia å læra?», og «Korleis endrar dette seg når internett er tilstades i klasserommet?» «Kven har forska på dette, kvar kjem forskninga frå – er det relevant for norske tilhøve?»

Mange opplever eit splitta lærarrom i desse tider. Dei som har teke i bruk ny teknologi på mange og varierte måtar, og er entusiastiske, vert gjerne sett på som «nyfrelste» av dei som er skeptiske til utviklinga. Dei som er skeptikarar vert gjerne opplevd som bakstreverske av entusiastane. Eg trur at ei drøfting av dei spørsmåla eg stiller over – ei grundig drøfting som pågår kontinuerleg, kan gi desse gruppene eit rom å møtast i. Alle ynskjer jo at elevane skal få mest mogleg utbytte av skulegangen sin. Vi treng å møtast i ein grunnleggjande diskusjon om korleis.

Vi treng ikkje å skru tida tilbake til ped.sem av den grunn. Det å leva midt i eit slikt paradigmeskifte er kaotisk, men det fine er at det fins mengder av ny litteratur og forsking om emnet, frå mange ulike ståstader. Det eg treng, og saknar, er ei rettleiing, eit oversyn over viktige forskingsbaserte tekstar og førelesingar om emnet som kan danne grunnlaget for ein slik debatt. Eg har i oppgåve å laga noko slikt til IKT-strategien på skulen, og eg har starta arbeidet. Heldigvis har eg fått nokre gode tips på Twitter, men eg vil gjerne framleis ha forslag!

Så er det berre å skaffa rom og tid til debatten…skal vi få med alle, kan vi framleis ikkje stola på eit diskusjonsforum på nettet, sjølv om eg er utruleg optimistisk når eg ser kva diskusjonar som oppstår på Del og bruk. Vi må ta debatten på kvar einskild skule.

Dette er spennande tider!

2154667931_feda985dddEg lever stadig i risikosona for å bli avskriven som ein blåøygd optimist, men eg likar meg der! Eg er ikkje oppglødd av natur – det er ei medviten haldning, ei motvekt til andre posisjonar det er lett å innta. Men det er klart, nokre dagar kjem det meir av seg sjølv. Den siste veka har vore grei i så måte. Ingunn Kjøl Wiig kom opp med ideen om å starta eit ning-nettverk for lærarar i heile landet med felles interesse for IKT og skule, og så berre gjorde ho det! Slike folk likar vi! Korkje Ingunn eller andre hadde vel heilt tenkt seg at det skulle vekke slik interesse, i skrivande stund har vi 163 medlemmer, det vert stadig oppretta nye grupper, og wikien som høyrer til, har begynt å ta form. Eg syns det er spesielt artig at lærarar frå barnehage til unversitet finn saman her, i lag med skulebibliotekarar og lærarstudentar. Eg har også sakna yrkesfaglærarane i bloggosfæren, no ser eg nokre av dei i nettverket, og eg håpar dei får med seg fleire. For eit potensiale!

Det eg likar aller best med dette nettverket er at eg håpar terskelen for å delta vil kjennast ganske låg for mange, slik at dei som er interesserte i å prøva ut nye måtar å bruka IKT på i skulen, eller som gjerne vil lære litt om sosial web, kan melda seg inn, og få tips og råd frå andre, kanskje etterkvart etablera mindre nettverk saman med andre. I høve til det å oppretta ein eigen blogg, og å kommentera på bloggar, er dette kanskje enklare?

Så dermed er oppmodinga i dag ganske opplagt: Meld deg inn i Del og bruk 09, bli med på å forma framtida i norsk skule! (Intet mindre!)

Bilete: «Welcome 2008!!! / Bienvenido 2008!!!»
Welcome 2008!!! / Bienvenido 2008!!!

Eg – ein bloggar?

Nei… Det manglar det ganske mykje på. Det er eitt år sidan sist eg har skrive noko her, og typisk nok var det august og nytt skuleår då, og det er det no også. Det liknar alle dei som startar på treningsstudio første mandagen etter nyttår…

Vel, eg var heller desillusjonert i fjor, no er eg mykje meir optimistisk. Eg trur igjen på at vi får til ganske mykje på skulen vår når det gjeld IKT og læring, og betre skal det bli, berre vi får brukt litt tid. Og i tillegg: Eg startar opp med elevar med eigen PC i år. Eg reknar med å koma tilbake til det!

Med litt aktiv reklame frå mi side, håpar eg at eg skal få mange kollegaer til å kommentere innlegga mine, og kanskje nokre elevar vil kommentera også?